YALAN SÖYLEME

     Çocuklar da yetişkinler gibi birçok farklı nedenden dolayı yalan konuşabilirler. Çocuğun yalan konuşması ile ilgili anne baba yaklaşımları çocuğun yaşına, duruma ve yalanla ilgili oluşturulmuş aile içi kurallara göre farklılık gösterir.

Okulöncesi dönem:

     Özellikle küçük çocukların gerçekle hayali birbirinden tam ayıramadıkları zaman verdikleri ifadeler sonucunda  “yalan” konuştukları düşünülür. Ya gerçek olmayan bir durumu gerçekmiş gibi ya da gerçek olan bir olayı abartarak anlatırlar. Genellikle bu tür uydurmalar çocukların gerçekleşmesini istedikleri olayları ifade etmelerinin bir yoludur. Bu nedenle bu dönemdeki çocuklar kasıtlı olarak yalan söylemezler.

     Okulöncesi dönemdeki çocuklar yalan konuşmanın hatalı ya da dürüst olmayan bir davranış olduğunu bilemeyebilirler. Bu nedenle yalan konuştukları düşünülerek cezalandırılmamaları gerekir. Bu durumda anne baba önce çocuğun hikayesini dinleyebilir.

     Daha sonra hikayesine biraz gerçek katarak onun arzusunu ona ifade edebilir: Örneğin, çocuk  “ben çok hızlı araba kullanabilirim!” dediğinde, anne baba “çok hızlı araba kullanmak isterdin” diyebilir.

     Bazen de bu dönemdeki çocuklar istedikleri birşeye ulaşabilmenin bir yolu olarak yalan söyleyebilirler. Bu durumda da aşırı tepki göstermemek gerekir ve çocuğun gerçek arzusunu vurgulamak onu rahatlatır. Örneğin yuvaya gitme saatinde evdeki oyununu bitiremeyen ve devam etmek istediğini farkettiğiniz çocuğunuz aniden  “Bugün yuvaya gidemem, karnım ağrıyor” dediğinde “Evde oyun oynamak çok hoşuna gitti, çok az daha oyna ama birazdan hazırlanıp çıkmamız gerek” diyebilirsiniz. Bazı durumlarda da doğru söylediklerinde bundan memnun olduğunuzu, yalan söylemenin ise hatalı bir davranış olduğunu anlatmak gerekir.

Okul dönemi:

     Okul dönemindeki çocuklar ise yalan söylemenin hatalı bir davranış olduğunu kavramışlardır. Bu dönemdeki çocuklar genellikle kendilerine sıkıntı yaratabilecek durumlardan kaçınmak, başkalarını etkilemek, isteklerine ulaşmak, kendilerini ya da başkalarını korumak için yalan söylerler. Bunun dışında kendi anne babasının yalan söylediğini farkeden çocuk onları model alabilir.

     Bu dönemdeki çocukların anne babalarının yalan öyleme durumunda önceki dönemlerden daha farklı bir yaklaşım sergilemeleri gerekir.

Öneriler:

• Daha küçük yaştan itibaren doğru konuşmanın yararları anlatılabilir. Doğru söylemenin diğer insanların güvenlerini kazanmanın bir yolu olduğu söylenebilir. Bu konuda hikayeler ya da güncel olaylardan yararlanılabilir.
• Anne babalar çocuklara karşı dürüst davranarak onlara model olabilirler. Genellikle çocuklarıyla açık ve samimi bir iletişim kuran anne babaların çocukları da aynı tutumu sergilemeye eğilim gösterirler.
• Yalan söylemeye devam eden çocuğa disiplin uygulamak gerekebilir. Çocukla önceden konuşarak yalan söylemenin sonucunda ne olacağı anlatılmalıdır (sevdiği bir şeyden mahrum kalmak olabilir).
• Neden yalan söylediğini anlamaya çalışmak ve doğruyu söylemesi için köşeye sıkıştırmamak gerekir. Yalan söylemenin doğru olmadığını bilen çocuk anne babanın zorlamaları karşısında suçluluk ve utanç hissetse de bu durum onun sorununu çözmesine yardımcı olmaz..

Ne zaman yardım almalı?

•  Eğer çocuk yalan söylemeyi alışkanlık haline getirmişse,
• Anne baba çocuğa ulaşmakta zorluk çekiyorsa
• Yalan söylemenin altında yatan nedenler anlaşılamıyorsa,

bir uzmandan yardım almak yararlı olur.